Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy już niedługo wejdzie w życie.
Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP)
8 lipca 2026 roku wchodzi w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Nowelizacja ta przede wszystkim zakłada przekształcenie umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B w stosunek pracy (umowę o pracę).
Nowelizacja ustawy o PIP przede wszystkim umożliwi Inspektorom Państwowej Inspekcji Pracy przekształcać umowy cywilnoprawne w umowy o pracę na podstawie decyzji okręgowego inspektora pracy.
Ponad to nowelizacja ta zmienia także model kontroli przeprowadzanych przez PIP, a także wzmacnia wymianę informacji pomiędzy: Państwową Inspekcją Pracy (PIP), Zakładem Ubezpieczeń społecznych (ZUS) i Krajową Administracją Skarbową (KAS).
Jakich podmiotów najbardziej dotknie zmiana ustawy o PIP od 8 lipca 2026 roku?
Przede wszystkim nowelizacja szczególnie dotknie wszelkie podmioty korzystające z elastycznych form współpracy, w szczególności:
- zawartych umów zleceń,
- umów o dzieło,
- współpracy na zasadzie B2B – z osobami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą (JDG).
W praktyce oznacza to, iż objęcie kontrolą może nie tylko dotyczyć firm zawierających umowy zlecenia, czy o dzieło z osobami fizycznymi, ale także przedsiębiorcy JDG świadczący usługi tylko dla jednego podmiotu.
Jakie są najbardziej istotne zmiany w ustawie o Państwowej inspekcji Pracy (PIP)?
Decyzja okręgowego inspektora PIP przekształci umowę zlecenie, umowę o dzieło, a także kontrakt B2B w umowę o pracę.
Zgodnie przepisami, które będą obowiązywać od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy uzyska uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnej stwierdzającej, iż firma nie nawiązała umowy zlecenia, umowy o dzieło, czy kontraktu B2B, a faktycznie umowę o pracę.
Do 7 lipca 2026 roku, w przypadku kontroli i wątpliwości inspektora pracy może wnieść w celu stwierdzenia istnienia stosunku pracy wnieść powództwo do sądu lub przystąpić do postępowania wszczętego przez powoda (te uprawnienia będzie miał nadal).
Od 8 lipca 2026 r. inspektor pracy nie będzie już musiał wnosić powództwa do sądu o stwierdzenie stosunku pracy. Zrobi to już na etapie kontroli decyzją administracyjną wydaną przez okręgowego inspektora PIP.
Kontroli jakich zagadnień należy się spodziewać?
Z punktu widzenia praktycznych aspektów kontroli należy spodziewać się weryfikacji:
- postanowień umownych z uwzględnieniem woli stron i rzeczywistej praktyki,
- stopnia podporządkowania organizacyjnego,
- sposobu wyznaczania czasu i miejsca pracy,
- charakteru nadzoru i wydawania poleceń,
- rozkładu ryzyka gospodarczego,
- możliwości świadczenia usług na rzecz innych podmiotów,
- występowania charakterystycznych elementów stosunku pracy (świadczenia pracownicze, stałe wynagrodzenie, dni urlopowe i chorobowe).
Nie nazwa umowy (zlecenie, o dzieło, kontrakt), a rzeczywisty sposób jej wykonywania.
Wola stron ma znaczenie, ale nie jest decydująca.
Wola stron oczywiście będzie brana pod uwagę, o ile inspektor pracy uzna, iż nie jest ona sprzeczna z prawem, w szczególności z przepisami prawa pracy lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
Jeśli strony deklarują, że chcą współpracować na zasadzie B2B lub umowy cywilnoprawnej, organ kontrolny będzie to uwzględniał. Nie wystarczy jednak samo oświadczenie stron, jeśli rzeczywisty sposób wykonywania pracy wskazuje na stosunek pracy.
Nawet dobrze przygotowana umowa i komplet dokumentów mogą nie uchronić przed zakwestionowaniem współpracy, jeśli w praktyce występują cechy stosunku pracy.
Chodzi przede wszystkim o elementy wskazane w art. 22 § 1 Kodeksu pracy, takie jak wykonywanie pracy:
- pod kierownictwem pracodawcy,
- w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym,
- osobiście,
- za wynagrodzeniem.
Inspektor nie powinien ograniczać się do treści umowy. Ocenie powinna podlegać rzeczywista organizacja współpracy, sposób wydawania poleceń, stopień samodzielności wykonawcy, ryzyko gospodarcze itp.
Jeśli inspektor uzna, że współpraca ma cechy stosunku pracy, może:
- wydać zalecenia usunięcia naruszeń,
- wystąpić o wydanie decyzji administracyjnej przekształcającej umowę cywilnoprawną w umowę o pracę (poprzedzoną poleceniem do usunięcia naruszeń) ,
- skierować sprawę do sądu pracy.
Polecenie usunięcia naruszeń.
Od 8 lipca 2026 roku inspektor PIP przeprowadzający kontrolę będzie miał możliwość wydania polecenia skierowanego do firmy:
- do zwarcia umowy o pracę lub
- zmiany modelu współpracy w taki sposób, aby wyeliminować cechy stosunku pracy.
W praktyce oznacza to, że sprawa zakończy się na tym etapie (wydania poleceń przez inspektora PIP). Jednak w rzeczywistości oznacza to traktowanie stron jako pracodawcę i pracownika.
Decyzja o przekształceniu stosunku prawnego w stosunek pracy
W przypadku niewykonania poleceń wydanych przez inspektora PIP, okręgowy inspektor PIP wyda decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Ewentualnie może sprawę skierować bezpośrednio do sądu pracy.
Co do zasady, datą zawarcia umowy o pracę jest data wydania decyzji.
Jeżeli którakolwiek ze stron postępowania administracyjnego (np. firma) nie zgadza się z decyzją okręgowego inspektora może wnieść odwołanie do sądu.
Wyższe kary dla firm, o których mowa w kodeksie pracy.
Nowelizacja podwyższa kary za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, o których mowa w art. 281 kodeksu pracy. Dotyczy to przypadków pozornego samozatrudnienia, obchodzenia przepisów prawa pracy, nielegalnego zatrudnienia i naruszania podstawowych praw pracowniczych.
W zależności od wykroczenia, maksymalna wysokość grzywny została podniesiona nawet do 90 000 zł.
Na co należy zwrócić uwagę już teraz w związku z nowymi uprawnieniami inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy?
Firmy przed rozpoczęciem obowiązywania przepisów powinny:
- przygotować listę osób współpracujących w ramach umów cywilnoprawnych,
- sprawdzić warunki współpracy czy nie odpowiadają one stosunkowi pracy,
- zweryfikować jak współpraca z kontraktorami wygląda w praktyce,
- przygotować odpowiednie dokumenty i narzędzia porządkujące współpracę ze zleceniobiorcami, wykonującymi dzieło, czy kontraktów B2B,
- rozważyć wystąpienie o interpretację do PIP.
Firmy, które same przekształcą umowy cywilnoprawne na umowy o pracę nie poniosą odpowiedzialności.
Zgodnie z nowelizacją firmy/pracodawcy, którzy sami przekształcą do lipca 2027 r. (tj. w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie przepisów) o umowy cywilnoprawne mające potencjalnie cechy umów o pracę, nie będą ponosić odpowiedzialności za wykroczenie wynikające z przepisów Kodeksu pracy.
Biuro rachunkowe BDK Consulting – sprawdzony Partner w Twoim biznesie.
BDK Consulting sp. z o.o. specjalizuje się w kompleksowej obsłudze spółek i firm. zakres oferowanych przez nasze biuro rachunkowe usług obejmuje między innymi:
- usługi rachunkowości i tak zwanej „pełnej księgowości”, szczególnie rachunkowości i księgowości dla spółek z o.o., spółek akcyjnych, tak jak innych form prawnych spółek kapitałowych;
- usługi księgowo-podatkowych dla jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG);
- obsłudze kadrowo-płacowej oraz obsłudze rozliczeń z ZUS spółek i przedsiębiorców;
- usługi rozliczeń podatkowych, a także inne usługi dodatkowe dla spółek i firm.
Biuro rachunkowe BDK Consulting – działamy w Warszawie.
Działalność biura rachunkowego BDK Consulting z racji swoje siedziby skupia się wszystkim na terenie Warszawy.
Swoim zakresem działania biura rachunkowego BDK Consulting w Warszawie obejmuje dzielnice Warszawy: Praga Północ, Praga Południe, Targówek, a także Białołęka.
Ponad to działamy w warszawskich dzielnicach: Bielany, Żoliborz, Śródmieście, na dodatek Bemowo i Mokotów.
Biuro rachunkowe BDK Consulting – obsługa księgowa i podatkowa spółek i firm z całej Polski.
Nasze warszawskie biuro rachunkowe w rzeczywistości z powodzeniem prowadzi obsługę rachunkową i księgowo-podatkową spółkom i przedsiębiorcom z miejscowości: Legionowo, Serock, Ciechanów, Pułtusk, a także Nowy Dwór Mazowiecki i Makowie Mazowieckim.
Zapraszamy do kontaktu.